Wat is het verschil tussen duizeligheid en vertigo?

Duizeligheid en vertigo zijn niet hetzelfde, ook al worden de termen vaak door elkaar gebruikt. Vertigo is een specifieke vorm van duizeligheid waarbij je het gevoel hebt dat jijzelf of je omgeving draait of beweegt, terwijl er geen werkelijke beweging is. Gewone duizeligheid is een bredere term die ook licht in het hoofd voelen, onzekerheid bij het lopen of een zweverig gevoel kan omvatten. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over duizeligheid en vertigo, zodat je beter begrijpt wat er in jouw lichaam gebeurt.

Wat veroorzaakt het gevoel dat alles draait bij vertigo?

Vertigo ontstaat doordat het evenwichtssysteem in je binnenoor of hersenen verstoord raakt. Het draaiende gevoel dat je ervaart, is het gevolg van een conflict tussen de signalen die je oren, ogen en spieren naar je hersenen sturen. De hersenen ontvangen tegenstrijdige informatie en interpreteren dit als beweging, terwijl je stilstaat.

De meest voorkomende oorzaak van vertigo is benigne paroxismale positieduizeligheid (BPPD), waarbij kleine kristalletjes in het binnenoor losraken en in een verkeerd kanaal terechtkomen. Dit geeft een korte, hevige aanval van draaien, vaak uitgelokt door een hoofdbeweging zoals omdraaien in bed of opkijken.

Andere bekende oorzaken zijn:

Ziekte van Ménière: een aandoening waarbij de druk in het binnenoor toeneemt, gepaard gaand met aanvallen van vertigo, oorsuizen en gehoorverlies
Vestibulaire neuritis: een ontsteking van de evenwichtszenuw, vaak na een virale infectie
Centrale vertigo: veroorzaakt door problemen in de hersenstam of het cerebellum, bijvoorbeeld na een TIA of bij migraine

Het is belangrijk om te weten dat de intensiteit van vertigo sterk kan variëren. Sommige mensen ervaren korte aanvallen van enkele seconden, terwijl anderen langdurig last hebben van aanhoudende klachten die hun dagelijks functioneren ernstig beperken.

Welke soorten duizeligheid bestaan er naast vertigo?

Naast vertigo bestaan er meerdere soorten duizeligheid, elk met een eigen oorzaak en gevoel. De vier belangrijkste vormen zijn: vertigo (draaiduizeligheid), presyncope (licht in het hoofd voelen), disequilibrium (balansproblemen) en niet-specifieke duizeligheid (een zweverig of wazig gevoel zonder duidelijke lichamelijke verklaring).

Presyncope voelt aan als flauwvallen of wegvallen, en ontstaat vaak door een tijdelijk tekort aan bloedtoevoer naar de hersenen. Dit kan gebeuren bij snel opstaan, uitdroging of hartproblemen. Disequilibrium is het gevoel dat je niet stabiel staat of loopt, zonder dat de wereld om je heen draait. Dit komt vaker voor bij ouderen of bij mensen met zenuwproblemen.

De niet-specifieke, zweverige duizeligheid is een categorie die veel mensen herkennen maar moeilijk te omschrijven vinden. Dit type duizeligheid heeft niet altijd een duidelijke lichamelijke oorzaak en wordt soms in verband gebracht met stress, angst of psychosomatische klachten. Het is juist deze vorm die mensen lang op het verkeerde been kan zetten.

Hoe herken je of duizeligheid lichamelijk of functioneel van aard is?

Duizeligheid is lichamelijk van aard als er een aantoonbare oorzaak is in het evenwichtsorgaan, het zenuwstelsel of de bloedsomloop. Duizeligheid is functioneel van aard als de klachten reëel en invaliderend zijn, maar er geen structurele afwijking gevonden wordt na onderzoek. Beide vormen zijn even serieus en verdienen aandacht.

Aanwijzingen dat duizeligheid mogelijk functioneel is:

Klachten die sterk variëren per situatie of stressniveau
Duizeligheid die toeneemt bij drukte, felle lichten of drukke omgevingen
Geen duidelijke uitlokkende factor zoals een hoofdbeweging
Aanhoudende klachten ondanks meerdere onderzoeken zonder afwijkende uitslag
Combinatie met vermoeidheid, concentratieproblemen of andere onverklaarbare lichamelijke klachten

Functionele duizeligheid valt soms onder de noemer functionele neurologische stoornis (FNS), waarbij het zenuwstelsel signalen onjuist verwerkt zonder dat er sprake is van structurele schade. Dit is geen verbeelding, maar een erkend medisch fenomeen dat goed behandelbaar is.

Wanneer is duizeligheid een reden om naar de dokter te gaan?

Je moet naar de dokter gaan als duizeligheid plotseling en hevig optreedt, gepaard gaat met andere neurologische symptomen, of als het je dagelijks leven langdurig verstoort. Duizeligheid die vanzelf overgaat en mild is, hoeft niet direct medische aandacht te vragen, maar aanhoudende klachten altijd wel.

Ga direct naar de huisarts of spoedeisende hulp als je duizeligheid gepaard gaat met:

Plotselinge spraakproblemen, dubbelzien of verlamming aan één kant van het lichaam
Ernstige hoofdpijn die je niet kent
Bewustzijnsverlies of flauwvallen
Hartkloppingen of pijn op de borst

Maak een reguliere afspraak bij de huisarts als:

Duizeligheid langer dan een paar dagen aanhoudt
Je meerdere keren per week duizelig bent
Duizeligheid je belemmert bij werken, autorijden of bewegen
Je klachten hebt na een whiplash, hersenschudding of virusinfectie

Een goede diagnose is de eerste stap. Sommige vormen van duizeligheid zijn snel te verhelpen, terwijl andere een gerichte aanpak vragen van meerdere disciplines.

Hoe wordt vertigo behandeld en wanneer helpt revalidatie?

De behandeling van vertigo hangt af van de oorzaak. BPPD wordt behandeld met de Epley-manoeuvre, een reeks gerichte hoofdbewegingen die de losgeraakte kristalletjes terugplaatsen. Dit werkt bij veel mensen snel en effectief. Bij de ziekte van Ménière kunnen medicatie en leefstijlaanpassingen helpen. Centrale vertigo vraagt om behandeling van de onderliggende neurologische oorzaak.

Wanneer duizeligheid aanhoudt ondanks medische behandeling, of wanneer er sprake is van functionele klachten, kan vestibulaire revalidatie uitkomst bieden. Dit is een gespecialiseerde vorm van fysiotherapie die het evenwichtssysteem traint en de hersenen helpt om verstoorde signalen opnieuw te kalibreren. Ook cognitieve gedragstherapie kan helpen bij duizeligheid die samenhangt met angst of vermijdingsgedrag.

Revalidatie is met name zinvol als:

Duizeligheid al maanden of jaren aanhoudt
Je bepaalde bewegingen of situaties bent gaan vermijden uit angst voor een aanval
Klachten gepaard gaan met vermoeidheid, pijn of concentratieproblemen
Standaardbehandelingen onvoldoende effect hebben gehad

Een multidisciplinaire aanpak, waarbij medische, psychologische en fysiotherapeutische expertise samenkomt, biedt de beste kansen op herstel bij complexe of langdurige duizeligheidsklachten. Meer weten over hoe zo’n aanpak eruitziet? Lees meer over behandeling bij functionele klachten.

Hoe Revalis helpt bij aanhoudende duizeligheid en vertigo

Als duizeligheid of vertigo langdurig aanhoudt en het dagelijks leven ernstig beïnvloedt, bieden wij bij Revalis Clinics een gespecialiseerde, integrale aanpak. We behandelen mensen met aanhoudende lichamelijke klachten, waaronder duizeligheid die niet goed reageert op reguliere zorg of waarbij geen duidelijke lichamelijke oorzaak is gevonden.

Wat we bieden:

Uitgebreide transdiagnostiek door een vast team van revalidatieartsen en medisch psychologen
Behandeling vanuit het biopsychosociale model, waarbij lichaam en geest samen worden bekeken
Fysiotherapie en vestibulaire revalidatie gericht op het herstel van balans en beweging
Psychologische begeleiding bij angst, vermijdingsgedrag of stress die klachten in stand houden
Vergoeding vanuit de basisverzekering, zodat je geen extra kosten hebt buiten het eigen risico

Je kunt bij ons terecht via een verwijzing van je huisarts, bedrijfsarts of medisch specialist. Wil je weten of onze behandeling bij jou past? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de mogelijkheden.