Hoe vaak komt FNS voor?

Functionele neurologische stoornissen (FNS) zijn neurologische aandoeningen waarbij mensen symptomen ervaren zonder dat er structurele schade aan het zenuwstelsel wordt gevonden. Veel mensen vragen zich af hoe vaak FNS voorkomt en of het een zeldzame aandoening is. FNS komt vaker voor dan veel mensen denken en behoort tot de meest voorkomende aandoeningen in neurologische praktijken.

In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen over de prevalentie van FNS, welke factoren de kans op het ontwikkelen van deze aandoening beïnvloeden en waarom FNS soms ondergediagnosticeerd blijft. Deze informatie helpt je om beter te begrijpen hoe vaak functionele neurologische stoornissen voorkomen en wat dit betekent voor mensen die ermee te maken krijgen.

Wat is FNS en hoe wordt het gediagnosticeerd?

FNS is een aandoening waarbij mensen neurologische klachten ervaren terwijl er geen structurele beschadiging van de hersenen of zenuwen wordt gevonden. De werking van het zenuwstelsel is verstoord, wat kan leiden tot problemen met bewegen, gevoel, spraak of andere lichaamsfuncties.

Bij FNS is de communicatie binnen het zenuwstelsel verstoord. De hersenen sturen signalen anders aan, waardoor bewegingen, gevoelens of andere lichaamsfuncties niet verlopen zoals verwacht. Dit gebeurt zonder aantoonbare schade aan zenuwen of hersenweefsel. Het feit dat er geen structurele afwijking wordt gevonden, betekent niet dat de klachten minder echt zijn.

De diagnose wordt gesteld door een arts, meestal een neuroloog. Daarbij wordt gekeken naar het klachtenpatroon en naar specifieke kenmerken tijdens lichamelijk en neurologisch onderzoek. Aanvullend onderzoek kan worden gedaan om andere neurologische aandoeningen uit te sluiten. FNS is geen restdiagnose, maar een positieve diagnose op basis van herkenbare klinische kenmerken.

De klachten bij FNS kunnen uiteenlopend zijn en niet iedereen heeft dezelfde symptomen. Voorbeelden zijn krachtsverlies, trillingen, verlammingsverschijnselen, veranderingen in gevoel, problemen met lopen of balans, spraak- of slikklachten, aanvallen die lijken op epilepsie maar dit niet zijn, en problemen met zicht of gehoor.

Hoe vaak komt FNS voor in Nederland?

FNS behoort tot de meest voorkomende aandoeningen in neurologische praktijken en komt voor bij ongeveer 15-20% van alle patiënten die een neuroloog bezoeken. In Nederland betekent dit dat jaarlijks tienduizenden mensen met functionele neurologische symptomen te maken krijgen.

Internationale studies tonen aan dat FNS de op een na meest voorkomende reden is voor een bezoek aan de neuroloog, na hoofdpijn. De prevalentie van FNS in de algemene bevolking wordt geschat op ongeveer 2-3 per 1000 inwoners. Voor Nederland, met ongeveer 17,5 miljoen inwoners, betekent dit dat naar schatting 35.000 tot 52.500 mensen met FNS leven.

Deze cijfers geven echter waarschijnlijk een onderschatting van het werkelijke aantal, omdat FNS vaak niet wordt herkend of verkeerd wordt gediagnosticeerd. Veel patiënten bezoeken meerdere artsen voordat ze de juiste diagnose krijgen, wat betekent dat het daadwerkelijke aantal mensen met functionele neurologische stoornissen hoger kan liggen.

De aandoening komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, met een verhouding van ongeveer 2:1 tot 3:1. FNS kan op elke leeftijd voorkomen, maar wordt het vaakst gediagnosticeerd bij mensen tussen de 30 en 50 jaar.

Welke factoren beïnvloeden de kans op het ontwikkelen van FNS?

Er is geen enkele oorzaak aan te wijzen voor het ontstaan van FNS. Bij de meeste mensen spelen meerdere factoren een rol, waaronder lichamelijke, psychische en sociale factoren die elkaar beïnvloeden.

Lichamelijke factoren die een rol kunnen spelen, zijn eerdere verwondingen, infecties of andere medische aandoeningen. Soms ontstaat FNS na een ongeval of een periode van fysieke ziekte. Ook neurologische aandoeningen in de familie kunnen de kans verhogen, hoewel FNS zelf niet erfelijk is.

Psychische factoren omvatten stress, trauma, angst en depressie. Mensen die veel stress ervaren of een traumatische gebeurtenis hebben meegemaakt, hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van functionele neurologische symptomen. Dit betekent niet dat FNS een psychische aandoening is, maar dat psychische factoren de werking van het zenuwstelsel kunnen beïnvloeden.

Sociale factoren zoals werkdruk, relationele problemen, financiële zorgen of andere levensgebeurtenissen kunnen ook bijdragen aan het ontstaan van FNS. Een combinatie van meerdere stressfactoren tegelijkertijd verhoogt het risico.

Het ontstaan en beloop van FNS verschillen per persoon. Daarom wordt bij de beoordeling niet alleen gekeken naar de klachten zelf, maar ook naar de context waarin deze zijn ontstaan en voortbestaan. Deze holistische benadering helpt om de individuele factoren te begrijpen die bij elke persoon een rol spelen.

Hoe verschilt de prevalentie van FNS tussen verschillende leeftijdsgroepen?

FNS kan op elke leeftijd voorkomen, maar de prevalentie verschilt per leeftijdsgroep. De aandoening wordt het vaakst gediagnosticeerd bij volwassenen tussen de 30 en 50 jaar, waarbij deze leeftijdsgroep ongeveer 40% van alle FNS-diagnoses vertegenwoordigt.

Bij kinderen en adolescenten komt FNS minder vaak voor, maar het wordt wel gediagnosticeerd. Functionele neurologische symptomen bij jongeren manifesteren zich vaak anders dan bij volwassenen. Kinderen kunnen bijvoorbeeld vaker bewegingsstoornissen ontwikkelen, terwijl volwassenen meer kans hebben op aanvallen die lijken op epilepsie.

Jongvolwassenen tussen de 20 en 30 jaar vormen een significante groep, vooral vrouwen in deze leeftijdscategorie. Dit kan samenhangen met de vele veranderingen en stressoren die kenmerkend zijn voor deze levensfase, zoals studie, carrièreopbouw en het vormen van relaties.

Bij ouderen boven de 65 jaar wordt FNS minder vaak gediagnosticeerd, maar dit kan deels te maken hebben met onderdiagnose. Symptomen van FNS kunnen bij ouderen worden verward met andere leeftijdsgerelateerde aandoeningen of worden toegeschreven aan normale veroudering.

De symptomen van FNS kunnen ook verschillen per leeftijdsgroep. Jongere patiënten hebben vaker bewegingsstoornissen en aanvallen, terwijl oudere patiënten meer kans hebben op sensorische symptomen zoals gevoelsstoornissen of pijn.

Waarom wordt FNS soms ondergediagnosticeerd?

FNS wordt vaak ondergediagnosticeerd omdat veel artsen onvoldoende bekend zijn met de aandoening en de symptomen kunnen lijken op andere neurologische aandoeningen. Daarnaast bestaat er soms nog steeds stigma rond functionele stoornissen, waardoor patiënten niet altijd de juiste zorg krijgen.

Een belangrijke reden voor onderdiagnose is dat FNS lange tijd werd gezien als een restdiagnose, iets wat je alleen stelde als je niets anders kon vinden. Deze benadering is achterhaald, maar heeft nog steeds invloed op hoe sommige artsen naar functionele neurologische stoornissen kijken. FNS is een positieve diagnose met herkenbare klinische kenmerken.

De complexiteit van de symptomen draagt ook bij aan onderdiagnose. Patiënten met FNS hebben vaak wisselende klachten die in de tijd kunnen veranderen. Dit kan verwarrend zijn voor artsen die niet bekend zijn met het variabele karakter van functionele neurologische symptomen.

Gebrek aan tijd tijdens consulten speelt eveneens een rol. Het stellen van een FNS-diagnose vereist een zorgvuldige anamnese en lichamelijk onderzoek, waarbij aandacht wordt besteed aan de context waarin de klachten zijn ontstaan. Dit kost meer tijd dan een standaardconsult.

Patiënten zelf kunnen ook bijdragen aan onderdiagnose door hun symptomen niet volledig te beschrijven of door meerdere artsen te bezoeken zonder de volledige voorgeschiedenis te delen. Het is belangrijk dat patiënten open zijn over alle aspecten van hun klachten, inclusief mogelijke stressfactoren of emotionele problemen.

Gelukkig neemt de kennis over FNS toe en worden er steeds meer artsen opgeleid in het herkennen en behandelen van functionele neurologische stoornissen. Dit leidt tot betere diagnostiek en zorg voor mensen met deze aandoening.

Hoe wij helpen bij FNS

Bij Revalis zijn we gespecialiseerd in de behandeling van functionele neurologische stoornissen. We begrijpen dat FNS een complexe aandoening is die maatwerk vereist. Onze multidisciplinaire aanpak combineert medische expertise met bewezen behandelmethoden om je te helpen je dagelijks functioneren te verbeteren.

Onze FNS-behandeling richt zich op:

Het verbeteren van beweging en functioneren door gerichte fysiotherapie
Het leren omgaan met klachten in het dagelijks leven
Het herkennen van factoren die klachten beïnvloeden
Het ondersteunen van je mentale welzijn
Het werken aan volledige maatschappelijke participatie

Ons doel is dat je weer zo volledig mogelijk kunt functioneren in het dagelijks leven, thuis en op het werk. We bieden een behandeltraject van 10 tot 15 weken met zowel groepssessies als individuele begeleiding. Voor een verwijzing naar ons FNS-programma heb je een verwijsbrief nodig van je huisarts, bedrijfsarts of medisch specialist. Neem contact met ons op voor meer informatie over onze behandelmogelijkheden.