Waarom krijg je concentratieproblemen bij fibromyalgie?

Glazen hersenen met ontbrekende puzzelstukjes en mist, symboliseert concentratieproblemen in medische setting

Concentratieproblemen bij fibromyalgie ontstaan door een combinatie van chronische pijn, slaapgebrek en hersenmist (fibro fog). Je brein gebruikt veel energie om pijnsignalen te verwerken, waardoor er minder capaciteit overblijft voor aandacht en focus. Dit wordt versterkt door slechte slaapkwaliteit en stress, wat resulteert in vergeetachtigheid, verwardheid en moeite met helder denken. Gelukkig bestaan er effectieve strategieën om je concentratie te verbeteren.

Wat is fibro fog en hoe herken je het?

Fibro fog is de term voor de hersenmist die veel fibromyalgiepatiënten ervaren. Het voelt alsof je hersenen in een waas zitten, waardoor helder denken moeilijk wordt. Je kunt het herkennen aan symptomen zoals vergeetachtigheid, problemen met woordvinding, verwardheid en moeite om je gedachten te ordenen.

Veel mensen beschrijven fibro fog als een gevoel van mentale traagheid. Je weet dat je normaal gesproken scherper bent, maar het lijkt alsof er een sluier over je denkvermogen ligt. Simpele taken die vroeger automatisch gingen, kosten nu veel meer moeite en concentratie.

Typische signalen van fibro fog zijn:

  • Woorden vergeten midden in een gesprek
  • Moeite hebben om beslissingen te nemen
  • Vergeten waar je spullen hebt gelegd
  • Problemen met rekenen of cijfers onthouden
  • Afgeleid raken tijdens gesprekken of taken

Deze symptomen kunnen variëren in intensiteit en zijn vaak erger op dagen dat je meer pijn hebt of slecht hebt geslapen. Het is belangrijk te weten dat fibro fog een echt symptoom is, niet iets wat je je verbeeldt. Voor meer informatie over dit onderwerp kun je terecht bij onze veel gestelde vragen.

Hoe zorgt chronische pijn voor concentratieproblemen?

Chronische pijn vraagt constant aandacht van je hersenen, waardoor er minder mentale energie overblijft voor andere taken. Je brein moet voortdurend pijnsignalen verwerken, wat het zenuwstelsel overbelast en je concentratievermogen vermindert. Dit proces gebeurt automatisch en onbewust.

Bij fibromyalgie is het zenuwstelsel overgevoelig geraakt. Pijnsignalen worden versterkt doorgegeven, wat betekent dat je hersenen harder moeten werken om alle informatie te verwerken. Dit constante ‘achtergrondgeluid’ van pijn maakt het moeilijk om je volledig te concentreren op andere dingen.

Het is vergelijkbaar met het proberen te werken in een rumoerige omgeving. Ook al probeer je je te focussen, een deel van je aandacht gaat altijd naar het geluid. Bij chronische pijn werkt dit hetzelfde: een deel van je hersencapaciteit is altijd bezig met het verwerken van pijnsignalen.

Daarnaast zorgt langdurige pijn voor stress in je lichaam. Deze stress verhoogt de productie van stresshormonen zoals cortisol, wat negatieve effecten heeft op geheugen en concentratie. Je hersenen zijn dan minder goed in staat nieuwe informatie op te slaan en op te halen.

Welke rol speelt slaapgebrek bij fibromyalgie concentratieproblemen?

Slechte slaapkwaliteit versterkt concentratieproblemen bij fibromyalgie aanzienlijk. Tijdens de slaap herstellen je hersenen en verwerken ze informatie van de dag. Bij fibromyalgie is de slaap vaak verstoord door pijn, waardoor dit herstelproces niet goed kan plaatsvinden.

Fibromyalgiepatiënten hebben vaak moeite met de diepe slaapfasen, die juist zo belangrijk zijn voor hersenherstel. Zonder voldoende diepe slaap kunnen je hersenen niet goed ‘opruimen’ en voorbereiden op de volgende dag. Dit resulteert in meer hersenmist en concentratieproblemen.

Er ontstaat een vicieuze cirkel: pijn zorgt voor slechte slaap, slechte slaap verergert de pijn en beide samen maken concentratieproblemen erger. Deze cyclus is moeilijk te doorbreken zonder gerichte aanpak.

Slaapgebrek heeft ook invloed op je stemmingsregulatie. Wanneer je moe bent, reageer je sneller geïrriteerd of verdrietig, wat extra stress veroorzaakt. Deze emotionele belasting maakt het nog moeilijker om je te concentreren op dagelijkse taken.

Bovendien heeft slaaptekort direct effect op je werkgeheugen – het deel van je brein dat informatie tijdelijk vasthoudt en bewerkt. Hierdoor kun je moeilijker meerdere dingen tegelijk onthouden of complexe taken uitvoeren.

Wat kun je doen om je concentratie te verbeteren bij fibromyalgie?

Structuur en planning zijn je beste vrienden bij het verbeteren van concentratie met fibromyalgie. Begin elke dag met een duidelijk overzicht van wat je wilt bereiken en verdeel grote taken in kleinere, haalbare stukjes. Werk tijdens je beste momenten van de dag aan taken die veel concentratie vragen.

Plan regelmatige pauzes in je dag. Je hersenen hebben bij fibromyalgie meer rust nodig dan normaal. Probeer elke 20-30 minuten een korte pauze te nemen, ook al voel je je op dat moment nog goed. Dit voorkomt mentale uitputting.

Praktische tips voor betere concentratie:

  • Gebruik een agenda of app om alles bij te houden
  • Maak to-do lijstjes en vink af wat je hebt gedaan
  • Zorg voor een rustige werkomgeving zonder afleidingen
  • Oefen mindfulness of ademhalingsoefeningen
  • Zet je telefoon op stil tijdens belangrijke taken

Mindfulness en meditatie kunnen echt helpen bij het trainen van je aandacht. Begin met korte sessies van 5-10 minuten per dag. Er zijn speciale apps en online programma’s beschikbaar die je hierbij kunnen ondersteunen.

Let ook op je energiegevers en energievreters. Sommige activiteiten of mensen geven je energie, anderen kosten juist veel kracht. Probeer bewust meer energiegevers in je dag in te bouwen en energievreters te beperken.

Wanneer moet je professionele hulp zoeken voor concentratieproblemen?

Zoek professionele hulp wanneer concentratieproblemen je dagelijks leven ernstig beperken of wanneer je merkt dat ze verergeren ondanks zelfhulpstrategieën. Als je niet meer kunt werken, studeren of belangrijke taken uitvoeren, is het tijd voor specialistische ondersteuning.

Andere signalen dat professionele hulp nodig is:

  • Concentratieproblemen worden steeds erger
  • Je kunt geen enkele taak meer afmaken
  • Vergeetachtigheid wordt gevaarlijk (gas laten aanstaan, medicatie vergeten)
  • Je voelt je depressief of angstig door de concentratieproblemen
  • Relaties lijden onder je geheugenproblemen

Een multidisciplinair team kan je het beste helpen. Dit bestaat vaak uit een revalidatiearts, psycholoog, fysiotherapeut en ergotherapeut. Zij kijken samen naar alle factoren die je concentratieproblemen beïnvloeden en maken een behandelplan op maat.

Behandelopties kunnen zijn: cognitieve gedragstherapie om beter om te gaan met pijn en stress, ergotherapie voor praktische hulpmiddelen en strategieën, en pijnrevalidatie om de algehele impact van fibromyalgie te verminderen. Als je wilt weten hoe wij je kunnen helpen, kun je eenvoudig een afspraak maken voor een eerste gesprek.

Bij Revalis begrijpen we dat concentratieproblemen bij fibromyalgie complex zijn en meerdere oorzaken hebben. Ons multidisciplinaire team werkt samen om je te helpen je focus terug te krijgen en je levenskwaliteit te verbeteren. We kijken niet alleen naar je fysieke klachten, maar ook naar de mentale en sociale aspecten die bijdragen aan je concentratieproblemen.

Gerelateerde artikelen

Revalis Clinics