Het kiezen van de juiste pijnmedicijnen hangt af van het type pijn dat je hebt, je medische geschiedenis en mogelijke bijwerkingen. Paracetamol werkt goed bij milde pijn, NSAID’s helpen bij ontstekingspijn, en voor zenuwpijn zijn specifieke medicijnen zoals gabapentine nodig. Bij chronische pijn is vaak een combinatie van verschillende pijnstillers effectiever dan één medicijn alleen.
Welke verschillende soorten pijnmedicijnen bestaan er?
Er zijn vier hoofdcategorieën pijnmedicijnen die elk op een andere manier werken. Paracetamol blokkeert pijnsignalen in je hersenen, NSAID’s remmen ontstekingen, opioïden beïnvloeden je pijnperceptie, en specifieke zenuwpijnmedicijnen kalmeren overgevoelige zenuwen.
Paracetamol is vaak de eerste keuze bij milde tot matige pijn. Het werkt goed bij hoofdpijn, spierpijn en koorts. Je kunt het veilig combineren met andere pijnstillers omdat het een ander werkingsmechanisme heeft.
NSAID’s zoals ibuprofen, diclofenac en naproxen zijn ideaal bij ontstekingspijn. Ze helpen goed bij gewrichtspijn, rugklachten en sportblessures. Deze medicijnen remmen de aanmaak van prostaglandinen, stoffen die ontstekingen en pijn veroorzaken.
Voor ernstige pijn zijn er opioïden zoals tramadol, morfine en oxycodon. Deze medicijnen zijn krachtig maar hebben ook meer bijwerkingen en verslavingsrisico. Ze worden meestal alleen voorgeschreven bij korte, intense pijn of chronische pijn die niet anders te behandelen is.
Bij zenuwpijn werken gewone pijnstillers vaak niet goed. Dan zijn medicijnen zoals gabapentine, pregabaline of bepaalde antidepressiva effectiever. Deze medicijnen stabiliseren overgevoelige zenuwen.
Hoe weet je welk type pijn je hebt?
Het herkennen van je pijntype helpt je de juiste medicatie te kiezen. Acute pijn is scherp en kort, chronische pijn duurt langer dan drie maanden, ontstekingspijn voelt warm en kloppend aan, en zenuwpijn geeft een brandend of tintelend gevoel.
Acute pijn ontstaat door een duidelijke oorzaak zoals een wond of blessure. Deze pijn is meestal scherp, goed te lokaliseren en verdwijnt als de oorzaak geneest. Hierbij werken paracetamol en NSAID’s meestal goed.
Chronische pijn duurt langer dan drie maanden en kan wisselend zijn in intensiteit. Bij chronische pijn speelt het zenuwstelsel vaak een andere rol. Het kan overgevoelig zijn geworden, waardoor pijn aanhoudt ook al is de oorspronkelijke oorzaak genezen.
Ontstekingspijn herken je aan warmte, zwelling, roodheid en een kloppend gevoel. Deze pijn reageert goed op NSAID’s omdat deze de ontsteking aanpakken. Denk aan gewrichtspijn, spierblessures of artritis.
Zenuwpijn voelt anders aan dan gewone pijn. Het kan brandend, tintelend, elektriserend of gevoelloos aanvoelen. Deze pijn ontstaat door beschadigde of geprikkelde zenuwen en reageert vaak slecht op gewone pijnstillers.
Wat zijn de belangrijkste bijwerkingen waar je op moet letten?
Elke groep pijnmedicatie heeft specifieke bijwerkingen waar je alert op moet zijn. NSAID’s kunnen maagklachten veroorzaken, opioïden maken slaperig en verslavend, en zenuwpijnmedicijnen kunnen duizeligheid geven. Voor meer informatie over specifieke medicijnen kun je terecht bij onze veel gestelde vragen.
Bij paracetamol zijn bijwerkingen zeldzaam als je de juiste dosering aanhoudt. De maximale dagdosis is 3000-4000 mg voor volwassenen. Te veel paracetamol kan leverschade veroorzaken, vooral in combinatie met alcohol.
NSAID’s kunnen maagpijn, hartbranden en in ernstige gevallen maagbloedingen veroorzaken. Ze kunnen ook je nieren belasten en je bloeddruk verhogen. Neem ze altijd bij het eten in en gebruik ze niet langer dan nodig.
| Medicijntype | Veelvoorkomende bijwerkingen | Waarschuwingssignalen |
|---|---|---|
| NSAID’s | Maagpijn, hartbranden | Zwarte ontlasting, braaksel met bloed |
| Opioïden | Slaperigheid, obstipatie | Ademhalingsproblemen, extreme slaperigheid |
| Zenuwpijnmedicijnen | Duizeligheid, vermoeidheid | Zelfmoordgedachten, ernstige huiduitslag |
Opioïden maken vaak slaperig en veroorzaken obstipatie. Bij langdurig gebruik kan tolerantie en afhankelijkheid ontstaan. Stop nooit plotseling met opioïden na langdurig gebruik, maar bouw de dosering langzaam af.
Wanneer moet je van pijnmedicijn wisselen?
Het is tijd om van pijnmedicijn te wisselen als je huidige medicatie na enkele weken niet meer goed werkt, je last hebt van hinderlijke bijwerkingen, of je steeds meer nodig hebt voor hetzelfde effect.
Signalen dat je medicatie niet meer optimaal werkt zijn toenemende pijn ondanks correct gebruik, verminderde effectiviteit na aanvankelijk goede werking, of pijn die van karakter verandert. Ook als bijwerkingen je dagelijks leven beperken, is het tijd voor verandering.
Wissel nooit zomaar van medicijn zonder overleg met je arts. Sommige medicijnen moet je langzaam afbouwen om ontwenningsverschijnselen te voorkomen. Je arts kan een afbouwschema opstellen en alternatieve medicatie voorschrijven.
Bij complexe of langdurige pijnklachten die niet reageren op standaardbehandeling kan doorverwijzing naar een pijnspecialist nodig zijn. Zij kunnen geavanceerdere behandelingen zoals zenuwblokkeringen of medicijncombinaties voorstellen.
Houd een pijndagboek bij om patronen te herkennen. Noteer wanneer pijn erger of beter wordt, welke medicijnen je gebruikt en welke activiteiten invloed hebben. Deze informatie helpt je arts betere keuzes te maken.
Hoe combineer je verschillende pijnmedicijnen veilig?
Het veilig combineren van pijnmedicijnen kan effectiever zijn dan één medicijn in een hoge dosis. Paracetamol kun je bijna altijd combineren met andere pijnstillers, maar let goed op bij het mengen van verschillende NSAID’s of opioïden.
Paracetamol en NSAID’s werken via verschillende mechanismen en zijn daarom veilig te combineren. Deze combinatie is vaak effectiever dan elk medicijn apart. Veel mensen gebruiken bijvoorbeeld paracetamol met ibuprofen bij tandpijn of rugklachten.
Combineer nooit verschillende NSAID’s tegelijk. Dit verhoogt het risico op maagbloedingen en nierproblemen zonder extra pijnverlichting te geven. Kies één NSAID en gebruik dat consequent in de juiste dosering.
Bij zenuwpijn worden vaak verschillende medicijnen gecombineerd omdat geen enkel medicijn perfect werkt. Een antidepressivum kan bijvoorbeeld worden gecombineerd met gabapentine. Deze combinaties moeten altijd onder medische begeleiding gebeuren.
Let op verborgen paracetamol in combinatiepreparaten. Veel verkoudheids- en grieppreparaten, maar ook sterke pijnstillers bevatten paracetamol. Tel alle bronnen bij elkaar op om overdosering te voorkomen.
Wat kun je doen als pijnmedicijnen niet meer helpen?
Als standaard pijnmedicijnen onvoldoende werken, zijn er verschillende alternatieven beschikbaar. Denk aan fysiotherapie, psychologische ondersteuning, zenuwblokkeringen of een multidisciplinaire aanpak waarbij verschillende specialisten samenwerken.
Bij chronische pijn spelen vaak meer factoren een rol dan alleen het lichamelijke aspect. Stress, angst, slaapproblemen en verminderde conditie kunnen pijn versterken. Een multidisciplinaire benadering kijkt naar al deze aspecten.
Niet-medicamenteuze behandelingen zoals fysiotherapie, mindfulness, TENS-apparatuur of acupunctuur kunnen waardevolle aanvullingen zijn. Deze behandelingen hebben meestal minder bijwerkingen dan medicijnen en kunnen langdurige verbetering geven.
Bij complexe pijnklachten die langer dan drie maanden aanhouden en je dagelijks functioneren beperken, kan gespecialiseerde zorg nodig zijn. Revalis biedt een multidisciplinaire aanpak waarbij revalidatieartsen, psychologen en fysiotherapeuten samenwerken om een persoonlijk behandelplan te maken.
Ons team bekijkt niet alleen de fysieke aspecten van je pijn, maar ook psychologische en sociale factoren die een rol kunnen spelen. Deze biopsychosociale benadering heeft bewezen effectief te zijn bij chronische pijnklachten en kan je helpen weer controle over je leven te krijgen.
Het kiezen van de juiste pijnmedicijnen is maatwerk dat afhangt van je specifieke situatie. Start altijd met de veiligste optie en bouw langzaam op. Bij aanhoudende klachten is professionele begeleiding waardevol om de beste behandelstrategie te vinden die past bij jouw leven en doelen. Wil je meer weten over onze behandelmogelijkheden? Maak een afspraak voor een persoonlijk consult.
Gerelateerde artikelen
- Welke factoren kunnen chronische vermoeidheid uitlokken?
- Hoe onderscheid je organische van functionele tintelingen?
- Hoe lang duurt de behandeling van chronische vermoeidheid?
- Wat gebeurt er in je lichaam bij tintelingen?
- Kan stress chronische vermoeidheid veroorzaken?
- Welke medicijnen helpen bij zowel tintelingen als depressiviteit?
- Wat veroorzaakt brain fog bij chronische vermoeidheid?
- Hoe beïnvloedt vermoeidheid je concentratie?